Máy lạnh là thiết bị làm mát quen thuộc trong gia đình, văn phòng và nhiều không gian kinh doanh. Để sử dụng hiệu quả hơn, việc hiểu rõ cấu tạo bên trong và cách máy vận hành là rất cần thiết. Theo bài viết của Daikin, một hệ thống máy lạnh thông thường gồm dàn nóng, dàn lạnh, quạt gió, máy nén, van tiết lưu, môi chất lạnh cùng các bộ phận hỗ trợ như remote, bảng điều khiển, cánh đảo gió và hệ thống điện.
Cấu tạo cơ bản của máy lạnh
Về tổng thể, máy lạnh hoạt động nhờ sự phối hợp giữa hai cụm chính là dàn lạnh và dàn nóng. Dàn lạnh được đặt bên trong phòng để làm mát không khí, trong khi dàn nóng lắp ở bên ngoài để thải nhiệt ra môi trường. Bên cạnh đó, hệ thống còn có quạt gió giúp luân chuyển không khí, máy nén giúp nén và tuần hoàn môi chất lạnh, van tiết lưu để hạ áp suất gas, cùng gas lạnh đóng vai trò hấp thụ và truyền nhiệt. Đây là những bộ phận nền tảng tạo nên cơ chế làm lạnh của điều hòa.
Chức năng của từng bộ phận trong máy lạnh
Dàn lạnh là bộ phận đặt trong phòng, có nhiệm vụ hấp thụ nhiệt từ không gian cần làm mát. Khi máy chạy, môi chất lạnh đi qua dàn lạnh, bay hơi và tạo ra hơi lạnh; sau đó quạt dàn lạnh thổi luồng khí mát vào phòng để hạ nhiệt độ môi trường bên trong.
Dàn nóng được bố trí bên ngoài công trình, đảm nhận nhiệm vụ xả lượng nhiệt mà hệ thống đã lấy từ trong phòng ra ngoài. Vì vậy, vị trí lắp dàn nóng cần thông thoáng để việc trao đổi nhiệt diễn ra tốt hơn và giúp máy hoạt động ổn định hơn.
Quạt gió thường có ở cả dàn lạnh lẫn dàn nóng. Quạt tại dàn lạnh giúp thổi không khí đi qua bộ trao đổi nhiệt để tạo luồng gió mát đưa vào phòng, còn quạt ở dàn nóng hỗ trợ giải nhiệt cho cụm ngoài trời, từ đó giúp hệ thống duy trì khả năng làm lạnh hiệu quả.
Máy nén, hay còn gọi là block, được xem là bộ phận quan trọng bậc nhất trong hệ thống. Theo Daikin, máy nén có vai trò nén môi chất từ trạng thái áp suất thấp lên áp suất cao, đồng thời duy trì sự tuần hoàn liên tục của gas trong toàn bộ chu trình làm lạnh. Có thể xem đây là “trái tim” quyết định khả năng vận hành của máy lạnh.
Van tiết lưu là bộ phận giúp giảm áp suất của gas lạnh từ mức cao xuống thấp, qua đó làm hạ nhiệt độ môi chất trước khi đi vào giai đoạn tạo lạnh. Bộ phận này hoạt động theo hướng ngược với máy nén và là mắt xích quan trọng trong chu trình trao đổi nhiệt của điều hòa.
Môi chất làm lạnh hay gas lạnh là chất trung gian dùng để hấp thụ nhiệt ở dàn lạnh và thải nhiệt ở dàn nóng. Bài viết của Daikin liệt kê một số loại gas dùng trong máy lạnh dân dụng như R32, R104a và R22.
Nguyên lý hoạt động của máy lạnh
Máy lạnh vận hành dựa trên nguyên tắc tuần hoàn khép kín của môi chất lạnh giữa dàn lạnh và dàn nóng. Khi người dùng bật máy và cài nhiệt độ mong muốn, cảm biến sẽ tiếp nhận thông tin rồi gửi về bộ xử lý. Sau đó, quạt dàn lạnh bắt đầu chạy, đồng thời máy nén và quạt dàn nóng cũng được kích hoạt để hệ thống bước vào chu trình làm lạnh.
Tiếp theo, gas ở áp suất cao đi qua van tiết lưu để giảm áp và chuyển sang trạng thái áp suất thấp, từ đó bay hơi và tạo lạnh. Luồng khí lạnh này được quạt trong dàn lạnh thổi qua các ống đồng rồi đẩy vào phòng, giúp nhiệt độ không gian giảm xuống. Sau quá trình đó, môi chất tiếp tục quay về máy nén để được nén lại lên áp suất cao.
Khi gas áp suất cao đi qua dàn nóng, nhiệt lượng sẽ được giải phóng ra môi trường bên ngoài nhờ quạt và các lá tản nhiệt. Sau đó, môi chất tiếp tục quay về van tiết lưu để lặp lại chu trình. Toàn bộ quá trình này diễn ra liên tục cho đến khi máy đạt mức nhiệt cài đặt hoặc khi người dùng tắt máy.
Phân loại máy lạnh theo cấu tạo
Theo nội dung từ Daikin, máy lạnh có thể được chia thành một số dòng phổ biến dựa trên cấu tạo. Máy lạnh treo tường là loại quen thuộc nhất, thiết kế gọn, dễ lắp đặt và phù hợp với đa số gia đình. Máy lạnh âm trần được lắp ẩn trong trần nhà, thường dùng cho văn phòng, nhà hàng hoặc không gian rộng. Máy lạnh giấu trần nối ống gió cũng đặt ẩn trong trần nhưng chỉ để lộ cửa gió, mang lại tính thẩm mỹ cao hơn cho nội thất. Ngoài ra còn có máy lạnh tủ đứng, công suất lớn, phù hợp với sảnh, phòng khách lớn hoặc khu vực công cộng.
Kết luận
Hiểu rõ cấu tạo và nguyên lý hoạt động của máy lạnh sẽ giúp người dùng sử dụng thiết bị đúng cách hơn, nhận biết sớm những bất thường khi máy vận hành và có hướng bảo trì phù hợp để tiết kiệm điện cũng như kéo dài tuổi thọ thiết bị. Bài viết gốc của Daikin được đăng ngày 25/07/2024 và trang cũng hiển thị tổng đài hỗ trợ 1800 6777.